THÁNH CA – NGHỆ THUẬT THỨC TỈNH TÂM HỒN
Nhạc Thánh ca là một sự khéo léo của nghệ thuật đưa tâm hồn người tín hữu nói chung và tất cả mọi người cảm nhận được cái đẹp, cái thiêng liêng sâu sắc trong niềm tin Kitô giáo.
Trong cuộc sống của mỗi con người, có thể nói rằng âm nhạc chiếm một phần rất quan trọng. Âm nhạc không chỉ là một loại nghệ thuật mà nó còn được gọi là ngôn ngữ không lời của tâm hồn. Nó được ví như món ăn tinh thần không thể thiếu, giúp cho tâm hồn con người được thư giản, thêm hứng khởi, và cũng là kênh truyền tải những thông điệp, là sợi dây vô hình kết nối con người với con người. Vậy còn trong các tôn giáo, cách riêng đạo Công giáo thì sao? âm nhạc có được coi là một nghệ thuật không, và âm nhạc trong đạo Công giáo được sử dụng như thế nào?
Từ thời xa xưa, Giáo Hội đã dùng những lời ca tiếng hát đơn sơ để tạ ơn Thiên Chúa mỗi khi được mùa màng cũng như trong các tiệc cưới, lễ hội. Như thế, ngoài những ý nghĩa và giá trị giống như âm nhạc được nói ở phía trên, thì âm nhạc trong đạo Công giáo được gọi là “Thánh” ca vì Thánh ca còn là những lời ca ngợi, chúc tụng, tạ ơn, tôn vinh tình yêu và lòng thương xót của Thiên Chúa.
Vì là “Thánh ca” nên các bản nhạc được viết ra phải phù hợp, có ý nghĩa và được chấp nhận. Thánh ca không phải là một thể loại đơn lẻ nhưng rất đa dạng bởi những hình thức và phong cách khác nhau. Mỗi mùa phụng vụ hay mỗi hoàn cảnh trong đời sống luôn đi kèm với những bản Thánh ca phù hợp nhưng tất cả đều quy về sự tôn nghiêm và ý hướng đức tin. Thánh ca phụng vụ bao gồm ba loại chính: Thánh nhạc phụng vụ là những bài hát được sử dụng trong thánh lễ và các nghi thức phụng vụ. Những bài hát mang tính đạo đức được dùng trong những buổi sinh hoạt, cầu nguyện gọi là Thánh ca, và Giáo ca là những bài hát dùng để giáo dục đức tin hay hướng dẫn đòi sống đạo đức của người tín hữu.
Thánh ca giúp con người được nối kết với Đấng Vô Hình, Đấng ấy chính là Thiên Chúa mà con người tôn thờ. Để rồi qua chính những “Lời của Chúa”, qua đời sống và những lời giáo huấn của các Thánh, người nhạc sĩ đã viết ra những bản nhạc chứa đựng những tâm tư khao khát, những ước vọng của con người dâng lên Thiên Chúa, hay những bài học, lời chỉ dạy và cả các thông điệp mà chính Chúa và chính người tác giả muốn gửi tới cho con người để giúp họ ngày càng đạt tới Chân, Thiện, Mỹ.
Mặt khác, Thánh ca còn là nhịp cầu nối kết muôn người. Khi mỗi lời Thánh ca vang lên trong thánh đường nó như một lời mời gọi các tâm hồn hòa quyện trong Thiên Chúa. Thánh Augustino nói: “ hát là cầu nguyện hai lần”. Điều đó thật không sai, bởi Thánh ca luôn ôm ấp tất thảy mọi điều trong nhân sinh cõi tạm này. Những bản nhạc hoà tấu Thánh ca không lời như phương thuốc thần dược đưa tâm hồn con người chìm sâu vào sự lắng đọng, thư giãn và an bình mỗi khi gặp bất an, hiểm nguy hay thử thách. Ở một số cộng đoàn hay các nhóm đã và vẫn đang tổ chức các buổi hòa nhạc Thánh ca hay cầu nguyện Taze nhằm truyền cảm hứng cùng với những năng lượng tích cực để ước mong mang đến sự chữa lành như một sự kết nối và đánh thức tâm hồn.
Với những gì đã trình bày ở trên đây, chúng ta có thể nói: Nếu âm nhạc được coi là một giá trị nghệ thuật không lời, thì Thánh ca Công giáo cũng là một nghệ thuật, nhưng trên hết đây còn là nghệ thuật “Thánh”. Như thế, để Thánh ca Công giáo luôn là cầu nối của sự hiệp thông giữa người với người, là phương thuốc thần linh chữa các bệnh căng thẳng, bất an trong tâm hồn, là tâm tình cầu nguyện dâng lên Chúa và đặc biệt để Thánh ca nên như lời tạ ơn, chúc tụng Thiên Chúa thì mỗi người tín hữu cần phải trân trọng, yêu mến và đặt tâm tình vào mỗi giai điệu để những lời ca khi vang lên như áng hương trầm tỏa bay trước nhan Thánh Chúa.
NGỌC TRÂM,SCCS.
